* Werkende ouderen
2008/01 Begin 2007 viel er een groot gat in São Paulo, vanwege de werkzaamheden
aan een nieuwe metrolijn. Er vielen zeven doden, waaronder de chauffeur en de passagiers
van een minibusje dat in de krater viel en bedolven werd. Ook werd een oudere heer vermist,
die volgens zijn mobiele telefoon in de buurt van het ongeval was. De man bleek inderdaad
ook in de instorting te zijn omgekomen.
Hij werkte als office boy, zeg maar boodschappenjongen, op een kantoor. Veel bedrijven
in São Paulo nemen gepensioneerden aan als office boy, omdat die gratis met
het openbaar vervoer reizen en bij de bank, overheidsinstanties en andere instellingen
voorrang hebben. Dat is bij wet zo geregeld voor 65-plussers (en gehandicapten en zwangere
vrouwen). Dat maakt ouderen aantrekkelijk voor bedrijven. Ze zijn goedkoop en snel.
Veel ouderen in Brazilië verdienen er graag wat bij, de pensioenen zijn veelal laag.
* Stokjes
2007/03 Opvallend: Japanse restaurants in São Paulo serveren het eten altijd
met stokjes en niet met (westers) bestek. Dat geldt niet alleen voor de restaurants
in de Oosterse wijk Liberdade, maar overal. Ik zie ook weinig Paulistanos om
bestek vragen. Sympathiek deze aanpassing aan de immigrant.
* De identiteit van een stad
2006/01 - São Paulo vierde op 25 januari 2006 haar 452de verjaardag. Ter
gelegenheid daarvan organiseerde de krant Folha de São Paulo een debat
over de vraag of de stad beter is dan ze lijkt. De antwoorden, die in het debat
gegeven werden, waren wisselend. Dat is te verwachten in deze miljoenenstad met
bittere armoede en idiote rijkdom. Neem bijvoorbeeld een kijkje in Daslu, de winkel voor de
miljonairs.
Een stad met prachtige gebouwen en musea, een geweldig aanbod aan cultuur en
restaurants uit alle windstreken én met hele grote delen, die smerig en lelijk
zijn. En dan zijn we nog niet eens in de krottenwijken. In sommige delen van de stad
worden krotten gebouwd op de openbare weg: op de stoep en op de rijbaan.
Architect Isay Weinfeld: “Het totale gebrek aan persoonlijkheid van São
Paulo is haar persoonlijkheid geworden. De stad is een mengsel van vreemde dingen,
vreemde architectuur, vreemde gezichten en vreemde kleuren.”
Zie ook hieronder ‘São Paulo toeristenstad?’
* Minimumloon: gehalveerd
2006/01 - Het minimumloon in Brazilië wordt in april 2006 verhoogd van 300 tot 350
Real. Dat is een reële verhoging van 13 procent. Braziliës president
Luís Ignácio Lula da Silva van de PT (Partido dos Trabalhadores:
arbeiderspartij) hoopt ongetwijfeld dat deze verhoging van het minimumloon wat
krediet geeft voor de presidentsverkiezingen later dit jaar. Dat krediet hebben hij
en zijn partij hard nodig want de Braziliaanse regering is verwikkeld in een groot
corruptieschandaal met witwassen van geld en het kopen van stemmen. Het schandaal
komt extra hard aan bij een linkse partij als de PT, die ethiek altijd hoog in het
vaandel had staan.
Ondertussen is het ontnuchterend te weten dat het minimumloon in Brazilië in
koopkracht gemeten nu de helft is van dat in 1940, toen er voor het eerst een
minimumloon werd ingesteld in Brazilië.
* Brazilië, Brazilië
2005/12 - Niet onbelangrijk voor Braziliëgangers
is de vraag welk
boek het beste helpt om Brazilië te doorgronden. Veel mensen zullen meteen aan
‘Braziliaanse brieven’ van August Willemsen denken. Mijn favoriet is
echter ‘Brazilië, Brazilië’ van João Ubaldo
Ribeiro.
Na een wat taaie start is dat een meeslepend epos over het Braziliaanse volk van de
zeventiende eeuw, toen Nederland vaste voet in Brazilië probeerde te krijgen,
tot heden. Een absolute aanrader!
Meer vertaalde Braziliaanse literatuur: Maria Alice Barroso ‘Zeg zijn naam en
ik vermoord hem’, zwaar, maar mooi. Graciliano Ramos ‘Angst’. Rubem
Fonseca ‘Grote kunst’ over de onderwereld van Rio. Chico Buarque de
Holanda (inderdaad de zanger | componist) ‘Onrust’ over het moderne
grotestadsleven in Brazilië. Lichter, lekker weg lezend, (daarom?) door sommigen
niet als literatuur beschouwd: Jorge Amado, diverse boeken van hem zijn vertaald. In
het Engels: Errol Lincoln Uys ‘Brazil’. Wat oppervlakkige
paperbackformule, maar wel een gemakkelijke manier om (meer dan) 500 jaar
Braziliaanse geschiedenis in romanvorm tot je te nemen. Veel leesplezier gewenst. Deze en meer boeken over | uit Brazilië.
* Hoeden en petten
2005/03 - Rua Augusta, São Paulo. Bussen trekken grommend op. Ze zijn van
zichzelf al lawaaiiger dan Nederlandse bussen en de hellingen helpen niet. Die maken
dat ze met meer geweld moeten optrekken en sneller slecht afgesteld raken.
Vuilnis op straat. In een portiek ligt een dakloze zijn roes uit te slapen. Even
verderop een paar striptenten, die van buiten zwart zijn geschilderd. Enkele dakloze
jongetjes doen ogenschijnlijk niets, maar je moet ze in de gaten houden. Weer een
stinkende vuilniszak. Een sportschool. Nog een paar nachtclubs.
Daar tussenin ineens een klein winkeltje waar ze hoeden en petten verkopen en dassen
en maatkleding. Niet direct het soort winkel dat je in deze straat zou verwachten.
Zoals de eigenaars zelf zeggen op hun web site:
“Maurice Plas (foto) onderhoudt al 45 jaar een klein eiland van traditie in een
veranderend centrum.”
Dat dat niet altijd meevalt blijkt misschien uit het feit dat de deur op slot zit en
de eigenaar in het achterste deel van de winkel ligt te slapen. Een van de zoons doet
open, maar komt ook wat slaperig over. Hij heeft helaas niet wat ik zoek. Ik voel me
een heel klein beetje schuldig dat ik niets bijdraag om de traditie gaande te
houden.
* São Paulo toeristenstad?
2005/12 - Is São Paulo de moeite waard als toeristenstad? De meeste mensen
gaan naar Brazilië voor de stranden en het carnaval van Rio, de stranden van het
Noordoosten (Bahía, Recife, Fortaleza, Natal e.a.), of voor het regenwoud
(Amazone), de natuur van het Pantanal, de watervallen van Foz de Iguaçu.
Is São Paulo dan nog de moeite waard? Misschien niet. São Paulo heeft
veel van een grote, op het eerste gezicht Europese stad. Groot, zeker voor Hollandse
begrippen, en druk. Blanke immigratie overheerst hier. Weinig exotiek dus en veel
moderne winkels en gebouwen, die je in alle grote steden van de wereld kunt zien.
Relatief weinig parken.
Maar wel een wereldstad met een Braziliaans karakter. Dat wil zeggen een unieke
mengeling van vele culturen: Joods, Arabisch, Italiaans, Duits, Nederlands,
Portugees, Japans, etc. Bij nader inzien eigenlijk toch
niet zo Europees. De Braziliaanse hoffelijkheid vind je ook in São Paulo. Wat
veel mensen bovendien niet weten, is dat São Paulo ook de allure heeft van een
wereldstad. Zie de New York Times van 12
maart 2006. Die allure is anders dan Parijs met zijn Champs Elysées. Het
historische centrum van São Paulo kent bijvoorbeeld wel prachtige gebouwen,
maar weinig grote avenida’s. São Paulo heeft wel weer vele musea van
wereldformaat, zoals het museum voor de kunst. Het architectonisch interessante gebouw
(links) herbergt een fantastische collectie.
Ook wat muziek betreft is er heel veel te beleven. Dat geldt natuurlijk voor Braziliaanse muziek, maar ook voor klassieke muziek en opera. In dit grote land zijn
web sites meestal in het Portugees, maar hier vind je
informatie over de klassieke muziek in São Paulo in het Engels.
Meer toeristische plekken (Engels).
São Paulo is wel degelijk de moeite waard, vond ik uiteindelijk. Maar het
heeft bij mij wel even geduurd voordat ik door de hectiek van deze enorm grote stad
heen kon kijken.