journalist | tekstschrijver Utrecht | São Paulo
~ Losse notities media ~
1 
* Media, media, media, reclame, reclame, reclame
2011/12 - De mens heeft steeds meer media tot zijn beschikking. Mobiele (smart)phones, al dan niet met internet, tablets, computers. We lijken wel verslaafd. Alsof dat nog niet genoeg is verschijnen er steeds meer beeldschermen in de publieke ruimte, onder meer in Amsterdamse trams en de metro van São Paulo (foto).
Het aanbod op die schermen is kleurloos, want een publieke instelling mag niemand voor het hoofd stoten. Wat ‘nieuws’ uit de wereld van showbusiness, sport, een ‘tweet van de week’, een paar agendaberichten, enkele dienstmededelingen en uiteraard reclame, veel reclame.
Zitten we daar nu echt
op te wachten? De reclamejongens en -meisjes betalen de dienst graag, want ze
weten dat je er onwillekeurig toch vaak naar kijkt. Nergens vinden we meer rust,
overal ongevraagde reclameboodschappen.
* Soms elke dag
2011/12 - Vandaag (4 december 2011) op Nrc.nl:
“Elke dag $300 aan goud en diamanten vinden op de straten van NYC (...) Aldaar vindt hij genoeg goud en diamanten om soms wel 300 dollar te incasseren, zegt hij.”
Elke dag soms? Weer een koppenmaker die niet kan lezen. Waarschijnlijk is dat gewoon de schrijver van het artikel trouwens. Eindredactie wordt steeds minder.
Update: NRC heeft kop aangepast. Prijzenswaardig.
* Bestaan er gematigde fundamentalisten?
2011/11 - Vandaag (26 november 2011) op Nrc.nl:
“Marokkaanse fundamentalisten winnen parlementsverkiezingen (...) De gematigde islamistische oppositiepartij PJD heeft de parlementsverkiezingen in Marokko gewonnen.”
Gematigde fundamentalisten? Dat is een contradictio in terminis.
* Media hollen nodeloos achter beurs aan
2011/08 - Een luisteraar van Radio 1 vond dat de NOS te veel aandacht besteedde aan de crisis op de beurzen. De hoofdredacteur van de NOS verdedigde die keuze op Radio 1. Volgens hem gaat het om onze eigen rijkdom, onder meer in de vorm van pensioenen en hypotheken (invloed beurzen op de rente).
Daar heeft hij natuurlijk gelijk in. De fout die de media echter maken (vooral de audiovisuele) is dat ze hijgend achter elk brokje nieuws dat maar iets te maken heeft met de beurskoersen aanhollen. Wordt het een zwarte maandag op de beurzen? Nee, nog niet. Ja, nu toch een flinke dip. Nee, weer iets omhoog. Beurs in New York lager geopend, oh jé! Slechte werkeloosheidscijfers in de VS, beurs levert in. En ga zo maar door. Daar heeft de gewone burger helemaal niets aan.
Schommelingen per dag zijn nauwelijks interessant. Voor de gewone burger is alleen de ontwikkeling op langere termijn van belang. De beurs van uur tot uur volgen slaat nergens op en zorgt alleen voor onrust.
De onderliggende crisis is in vele opzichten ernstig, maar om dat te belichten hoef je niet hijgend achter beursnieuws en -koersen aan te rennen. Dat leidt juist af.
* Beurscrisis, wat voor crisis is dat?
2011/08 - De beurzen zijn in mineur. De “financiële markten” hebben geen vertrouwen in de Amerikaanse economie. Standard & Poor’s, een bureau dat kredietwaardigheid beoordeelt, heeft de Verenigde Staten gekwalificeerd als iets minder dan ‘topkredietwaardig’. De “financiële markten” vrezen verder dat Italië en Spanje hun schulden niet kunnen betalen en dat de Europese Unie te verdeeld is om de problemen op te vangen.
Wie of wat “de financiële markten” zijn, wordt er in het nieuws vrijwel nooit bij verteld. De “financiële markten” lijken een natuurverschijnsel, waar we aan overgeleverd zijn. Het gaat evenwel om beleggers, die uit zijn op snel geld verdienen, ook als dat gaat over de ruggen van landen en mensen. De bureaus, die kredietwaardigheid beoordelen, zijn onderdeel van dat perfide systeem. Standard & Poor’s veroorzaakte mede de kredietcrisis door slechte leningen als AAA (minimaal risico) te classificeren. De firma beoordeelde de bank Lehman Brothers als AAA tot en met de maand voorafgaande aan het omvallen van deze bank, wat het begin van de schuldencrisis inluidde.
Waarom laten we onze oren hangen naar zulke “financiële markten”? Antwoord: zo zit het (kapitalistische) systeem nu eenmaal in elkaar. Reden om dat systeem te veranderen, zou je zeggen, maar nee. Regeringen hollen achter de “financiële markten” aan, alsof die onze wereld regeren.
Zie ook Paul Krugman in The New York Times.
* Hetze tegen Griekenland en de Grieken
2011/06 - De Grieken zitten in het verdomhoekje. Aangevuurd door simplistische politici als Wilders, media als de Telegraaf en roeptoeterende websites als Geenstijl.nl krijgen de Grieken ervan langs. Ze zouden niet werken, geen belasting betalen en hun schulden niet willen ophoesten.
“De gesel van deze tijd is dat voor buitengewoon ingewikkelde en complexe problemen steeds meer simplistische oplossingen worden geformuleerd, in neoliberale jip-en-janneketaal. De werkelijkheid van globalisering en extreme verwevenheid van financiële instellingen is anders en schreeuwt om meer inzicht, bezinning en goed bestuur. Niemand heeft overzicht. ‘Simpele oplossingen’ bestaan niet. Brussel weet het niet meer. De Nederlandse politiek ook niet. In een solidair Europa moet de vraag niet zijn: hoe krijg ik met zoveel mogelijk winst mijn geld terug? Maar: hoe help ik een land uit het slop waarvoor ik mede verantwoordelijk ben en wie gaat daar de rekening voor betalen? Een deel van het geld zou in de eerste plaats moeten worden gehaald bij de mensen die verantwoordelijk zijn voor deze rotzooi – bij de elite. Grieken die jarenlang hebben gefraudeerd, belasting hebben ontdoken, geld hebben verdoezeld en onverantwoordelijk hebben gespeculeerd gaan vrijuit, onder meer dankzij de recente wet op parlementaire immuniteit. Het is de Grieken een doorn in het oog dat Papandreou nog niet één corrupte politicus heeft weten aan te klagen, niet één ondernemer of scheepsreder heeft gestraft en dat er nog geen eurocent is teruggevonden van de miljarden euro’s die in diverse zakken zijn verdwenen. Daarop stuurt Brussel ook geenszins aan. Sterker nog – Brussel zwijgt als het graf.”
Dat schreef Ingeborg Beugel, die jarenlang in Griekenland werkte in NRC Handelsblad. Lees vooral het hele artikel van Beugel als broodnodig tegenwicht tegen het simpele beeld dat nu van Griekenland en de Grieken wordt geschapen.
Het zou al verhelderend zijn als politici en media duidelijk zouden maken wat ze bedoelen met ‘de Grieken’ en ‘Griekenland’. Geen onderscheid maken tussen de rijke elite, de bestuurlijke elite, het bedrijfsleven (en daarin weer tussen productiebedrijven en financiële instellingen, grote en kleine) en de ‘gewone’ Grieken (ook nog een grote categorie) en zo voort en zo voort werkt zeer vertroebelend.
* Help, ze proberen me in te lijven!
2011/04 - Een koninklijk huwelijk in het Verenigd Koninkrijk en koninginnedag in Nederland. Het was twee dagen feest. De televisieverslaggevers deden opgewekt verslag. “Iedereen was in feeststemming”, zo meldden ze zonder uitzondering. Ineke Strouken, directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur deed er op RTV Utrecht nog een schepje bovenop en beweerde dat iedereen het op koninginnedag leuk vindt met zo’n oranje kroon op te lopen. Nou, nee.
Rond grote evenementen gaat de Nederlandse televisie over in de stand ‘massawaan’. Het is een groot evenement en dat moet als het even kan nog groter gepraat worden. Als er belangrijke voetbalwedstrijden zijn, zie je hetzelfde mechanisme. “Er zijn zestien miljoen bondscoaches in Nederland”, hoor je dan om de haverklap.
Enig enthousiasme rond grote evenementen is prima, iedereen is zijn feest gegund, maar probeer niet de talloze mensen die er niets aan vinden, in te lijven door net te doen of iederéén opgewonden is. Dat is een nare vorm van groepsdwang. Je moet meedoen, je moet het leuk vinden, je moet gezellig doen.
Verslaggevers, ruil de journalistieke pet bij grote evenementen niet voor een feesthoed en besef dat heel veel mensen niet houden van de koninginnedagfeesten, dat talloze mensen het Britse koninklijk huwelijk gestolen kan worden en dat hele volksstammen niet houden van voetbal. Laat staan dat we allemaal ‘bondscoach’ zijn en een mening hebben over de opstelling van Jan, Piet of Klaas.
* Bovennatuurlijk?
Uit NRC 27 april 2011:
‘Mierenvlot’ verbijstert insectologen
Mieren hebben bovennatuurlijke krachten, het is genoegzaam bekend. (...)
Geachte NRC-redacteur, zoek even op wat ‘bovennatuurlijk’ betekent. Hoe interessant de vermogens van mieren ook zijn, ze zijn niet bovennatuurlijk (= de natuurwetten te boven gaand).
* Nieuwsselectie RTL geeft te denken
2011/04 - RTL-Nieuws zondag 17 april 2011 opent met het stappenplan voor de oplossing van de problemen met de Japanse kerncentrales na de aardbeving en tsunami. Daarna de Amstel Gold Race (een wielerwedstrijd). Vervolgens de opstand in Libië.
Pardon? Sinds wanneer is sport net zo belangrijk nieuws als het lijden en sterven van mensen?
* Voorlichters en journalistiek
2011/04 - NRC bericht 1: De politie wil dat de Wapenwet wordt aangepast. “De toets is op dit moment in orde, maar niet compleet.”
Wat bedoelt zo'n voorlichter met "in orde, maar niet compleet"? Dat is natuurlijk voorlichterspraat. Fouten niet en wel toegeven tegelijk. De journalist vroeg klaarblijkelijk niet door en laat de voorlichter met zijn rare uitspraak wegkomen.
NRC bericht 2: Maar deze week presenteerde de regisseur The Nails of the Cross waarin hij zegt de spijkers te hebben gevonden waarmee Jezus aan het kruis zou zijn genageld. Deskundigen noemen het “nauwelijks meer dan een publiciteitsstunt”, maar Jacobovici zegt zijn stelling te kunnen onderbouwen.
Het artikel geeft de flinterdunne bewijzen van Jacobovici weer (niet meer dan een theorie) en de deskundigen maken er gehakt van. Het artikel is publicatie dus niet waard. Zo krijg je de krant wel vol: laat iemand wat ongefundeerds beweren, laat een ander dat afbreken en je hebt een artikel dat interessant begint, maar leegloopt als een ballon.
Kind verwekken bij eigen kind zónder seksueel misbruik?
2011/04 - Uit de NRC van 7 april 2011:
“De vader van het 12-jarige meisje dat vorige week bevallen is van een dochter heeft bekend dat hij dat kind verwekt heeft. Dat meldt het Openbaar Ministerie tegenover persbureau Novum. Hij heeft ook gezegd dat hij zijn dochter seksueel heeft misbruikt.”
“Ook” “seksueel heeft misbruikt”? Kun je bij je eigen dochter van twaalf een kind verwekken zónder seksueel misbruik? Zelfs als het twaalfjarige meisje geen weerstand biedt of het gebeuren normaal vindt, is het per definitie seksueel misbruik.
Redacteuren, denk even na bij wat u schrijft.
* NRC
‘lifestyle’
2011/03 - De nieuwe hoofdredacteur van NRC Handelsblad, Peter Vandermeersch, beweert steeds dat de vernieuwde NRC Handelsblad (nu op tabloidformaat) ouderwets degelijke journalistiek blijft bieden. Of de hoofdredacteur het door heeft, weet ik niet, maar het is evident dat er steeds meer onnieuws in de krant doordringt.
Op de voorpagina van 10 maart 2011 wordt zeker een derde van de redactionele ruimte ingenomen door een glamourfoto, die ook nog eens van een van fraude verdachte vastgoedman blijkt te zijn. Verdachte als glamourmodel. Daarnaast is nog slechts ruimte voor twee artikelen met echt nieuws.
Binnen in de krant aandacht voor het ondergoed van Anouk.
Serieuze journalistiek? Nee, niet echt, mijnheer Vandermeersch.
* NRC ‘light’
2011/03 - NRC Handelsblad wordt steeds lichter qua inhoud in een poging jonge lezers te trekken. Tenminste, dat lijkt mij de enige verklaring. De ‘nieuws’brief van NRC bevatte vandaag onder meer het volgende schokkende nieuws: Waarom 'Arie Boomsma' vanmorgen trending is op Twitter en De seksvideo van Jennifer Aniston is online. Waarlijk nieuws dat je niet mag missen in een serieuze krant.
In plaats van zich te onderscheiden door serieuze, doorwrochte duiding van het nieuws (nog steeds hun slogan, ironisch genoeg) glijdt NRC onder invloed van de internethype snel af naar de grootste gemene deler. (Met de accenten gaat het ook niet goed.)
* Stille strijd voor gestolen land in Papua
2011/03 - Omdat de media meestal het nieuws uit de voormalige Nederlandse kolonie Nieuw-Guinea (nu West Papua) negeren, hier een verwijzing naar een bericht uit het gebied dat wel de krant haalde.
Meer West-Papua | Nederlands Nieuw-Guinea
* Informatiebombardement verhindert nadenken
2011/02 - Ergerlijk, die televisiejournaals, die naadloos van het ene naar het andere onderwerp gaan. De aardbeving in Chili gaat naadloos over naar de aankomst van Oranje in het hotel gaat naadloos over naar het bezoek van Obama aan Israel. Of zo.
Vroeger hadden televisiejournaals nog een structuur: eerst het belangrijkste nieuws, gevolgd door blokjes binnen-, buitenland, cultuur, sport, ongeveer zoals de katernen van een krant. Toen ging het nog. Maar nu ze heen en weer springen tussen die katernen, om het maar zo te noemen, is zo’n naadloze overgang nogal bruut. Van de verdwijning van een kind naar de blessure van schaatser Sven Kramer.
Nog weer vroeger, toen het televisienieuws net begon, was er een duidelijke scheiding tussen items. Een virtueel gordijntje dat over het beeld schoof, een draaiend ding, geïnspireerd op de zogenoemde vlinder uit filmcamera’s, of wat dan ook.
Dat gaf de tijd om even iets te denken, al was het maar “wat erg voor die Chilenen”. Nu gaat dat niet meer. Als er een item is over een corruptieschandaal, of de moordpartijen in Darfur krijg je zo nauwelijks de kans om je boos te maken, want het volgende item is al weer begonnen.
Ook speelfilms zijn sterk veranderd. Pas zag ik Once upon a time in the West van Sergio Leone opnieuw. Deze film uit 1968 heeft lange, verstilde scènes, zoomt nadrukkelijk in op landschappen en verweerde koppen.
Aanvankelijk vond ik de film erg traag, want ook ik heb een klap meegekregen van het snelle beeld- en informatiebombardement van tegenwoordig. Daarna merkte ik dat ik bij die langzame scènes dingen zat te denken, waar je bij veel films en zeker bij het nieuws meestal geen tijd meer voor krijgt.
De snelheid en hoeveelheid van beelden en informatie van tegenwoordig dreigt ons allemaal een zappende geest te geven, die alleen nog zapgedachten kent.
* Waarom bloggen?
2011/01 - Internet staat vol met weblogs of blogs, afkortingen van weblogboeken. Waar komt die drang om stukjes te schrijven op het internet vandaan? Het is een gemakkelijke vorm van zelfexpressie. Een menselijke neiging. Ook geeft bloggen het gevoel dat je mening ergens terecht komt en er toe doet. Waar dat is, blijft onduidelijk, want elke blogpost komt in een schier oneindige oceaan van informatie op internet terecht. Of je mening er toe doet is nog veel vager.
Toch krijg je zo nu en dan een leuke reactie. Hé, je hebt toch lezers!
Wie een beetje kan zoeken op internet komt al gauw tot de ontdekking dat vrijwel alle informatie en vrijwel elke mening er al zijn. Meestal veel degelijker onderbouwd (wel goed zoeken en weten uit wat voor bron het komt!) dan de eenzame blogger kan. Schrijven hoeft niet meer.
Het blijft evenwel leuk.
* NRC valt in twee webvalkuilen tegelijk
2010/12 - NRC Handelsblad heeft zijn website en digitale edities ingrijpend vernieuwd. Het valt toe te juichen dat NRC Handelsblad zo actief is in de digitale media.
Opvallend is dat de krant in twee levensgrote valkuilen van het web is gevallen. De opmaak is veel te ruim (grote fonts en veel witruimte) en de vensters, waarin artikelen openen, zijn veel te klein. Gevolg: je scrollt je ongeluk. Fundamentele fout.
Inhoudelijk is de webeditie ineens erg licht geworden. De redactie meent dat ze moeten doen wat iedereen al doet: snel en licht nieuws brengen. Daar was al veel te veel van. Vooral in de kolom rechts, ‘Het beste van het web’, overheerst het onnieuws.
* Media laten inhoud liggen
2010/08 - De pers liep vandaag (5 augustus 2010) massaal uit voor Naomi Campbell, die getuigde bij het proces tegen Charles Taylor, oud-president van Liberia. Inhoudelijk had ze weinig te melden, maar dat doet er voor de meeste media niet toe.
Onder druk van de concurrentie van internet en het idee dat nieuws dichter bij de mensen moet staan, zijn veel media, zeker de audiovisuele, het journalistieke handwerk uit het oog verloren.
Berichten uit het trainingskamp van het Nederlands elftal worden langdradig opening journaal, societynieuws (huwelijk Wesley en Joante) wordt ongegeneerd tussen overstromingen en massaontslagen door gegooid. Net als je bij een nieuwsitem denkt ‘wat erg!’ komt er weer een luchtig onderwerp. Het lijkt soms of dergelijke ‘nieuws’programma’s als de dood zijn de kijker te veel serieus nieuws te bieden.
Vandaag dus weer een sterk staaltje. Bij het proces tegen ex-president Charles Taylor van Liberia in Leidschendam, kwam vandaag zo’n beetje de hele wereldpers opdraven. De pers kwam niet om het belangwekkende proces tegen een Afrikaanse president te verslaan, die beschuldigd wordt van gruweldaden in Sierra Leone. Het journaille liep uit, omdat het wereldberoemde model Naomi Campbell kwam getuigen. Niet de inhoud was bepalend, maar enkel het feit dat er een topmodel kwam.
Het toont maar aan dat het journalisten vaak niet meer gaat om de inhoud.
1
Meer mediacommentaren | Contact
| 
Twitter