~ Losse notities media ~

* Olympische spelen verdringen het echte nieuws
2008/08 - Eerst keek ik het nieuws op de Vlaamse televisie. Dat is vanwege de Olympische spelen ingekort tot twintig minuten. Daarna komt het Olympische nieuws. Goede indeling.
Meteen daarna achakelde ik over naar RTL-Nieuws. Die husselen het Olympische nieuws, de oorlog in Georgië en berichten over de economische crisis door elkaar tot een bonte mengeling. Het goede daarvan is dat de oorlog en de kredietcrisis een stuk minder ernstig lijken tussen het opgewekte gekwek over Olympische medailles of de teleurstelling over gemiste kansen. Dat maakt slecht nieuws beter verteerbaar, maar is natuurlijk geen serieuze nieuwsvoorziening.

* Huilland
2007/06 - In Afghanistan vielen kort na elkaar twee slachtoffers onder de Nederlandse militairen daar. Dat is een drama voor de familie en vrienden van de overledenen en ook voor de naaste collega’s. Ten eerste door het verlies van vader, echtgenoot zoon, vriend en collega, maar ook door het gevoel van onnodig sterven: in een ver land in een verre oorlog. De mannen en vrouwen die daar werken verdienen groot respect voor hun inzet en durf.
Echter, de huilerige toon, waarmee de Nederlandse media en politici hierover berichtten, is overdreven en klinkt onecht. De journaals van de BBC, die zich bij andere onderwerpen tegenwoordig ook vaak bezondigen aan ‘emotietelevisie’, doen het op dit onderwerp stukken beter. Op respectvolle toon wordt bericht over de Britse slachtoffers in Afghanistan (inmiddels 60), op zakelijke, maar begripvolle toon wordt even ingegaan op de schok bij de nabestaanden en de reacties, maar het is allemaal net even minder huilerig.
Dat huilerige toontje van de Nederlandse journaals wekt de indruk dat de veiligheid van ‘onze jongens en meisjes’ in Afghanistan oneindig veel belangrijker is dan het werk dat ze daar doen. De Britten stralen uit dat hun mensen stierven voor een eervolle opdracht. En dat getuigt van veel meer respect voor de militairen dan de eenzijdige focus op ‘hoe erg het wel niet is’ van de Nederlandse journaals.

* RTL4 en G8
2007/06 - Gisteren (8 juni 2007) berichtte RTL Nieuws over de top van de G8 in Heiligendamm (Duitsland). Die ging over belangrijke onderwerpen als de armoede in de wereld (met name in Afrika) en de klimaatproblemen. Wie verwachtte dat RTL Nieuws even helder zou samenvatten wat de resultaten van de top waren, kwam bedrogen uit. RTL citeerde enkele oneliners van de wereldleiders (“geweldig resultaat”), enkele soundbites van Bono en Bob Geldoff (criticasters van de top en bekende artiesten) (“het stelt helemaal niets voor”) en nog even de koppen van een paar Duitse kranten (“Angela Merkel heeft het fantastisch gedaan”). Waaróm iedereen dacht wat hij/zij dacht werd op geen enkele manier uit de doeken gedaan. Dit was ‘nieuws’ dat uitsluitend uit kreten van bekende mensen bestond. Je hebt er niets aan. Eigenlijk is dit gewoon geen nieuws.

* Bekende buitenlander
2007/05 - Diverse media berichten vandaag (9 mei 2007) dat de Portugese voetballer Cristiano Ronaldo een oproep heeft gedaan in verband met de vermissing van een Engels meisje in Portugal. Let wel, ik heb het over Nederlandse media. Je vraagt je af waarom het voor de Nederlandse media nieuws is dat een in Engeland spelende Portugese voetballer een oproep doet in het kader van een in Portugal verdwenen Engels meisje. Dat de Nederlandse media berichten over een menselijk drama als de verdwijning van de Engelse peuter, daar is nog wel wat voor te zeggen, al is die aandacht meestal ook wel erg selectief. Maar dat de Nederlandse media op deze manier hijgend achter een bekende buitenlander aanlopen slaat nergens op.

* Het Journaal neemt zichzelf niet meer serieus
2006/12 - Het NOS Journaal houdt een verkiezing van de nieuwsman of -vrouw van het jaar. Op de radio vertelde iemand van de NOS dat dat moet dienen om het jaaroverzicht wat luchtiger te maken. Anders zou dat programma voor velen een te zware opgave zijn. Dat een zichzelf serieus nemende nieuwsorganisatie als het NOS Journaal zich niet met dit soort infotainment bezig zou moeten, omdat het maken van flauwekullijstjes van nieuwsmannen | -vrouwen van het jaar afbreuk doet aan je gezag als serieus nieuwsmedium, ziet men bij de NOS niet.
Eigenlijk niet verrassend. Als Philip Freriks of een van de andere presentatoren van het Journaal na het weerbericht komt met de grappig bedoelde uitsmijter, is de boodschap eigenlijk: “neem het nieuws, dat wij u voorschotelden, vooral niet te serieus”.
Alles moet opgeleukt, zelfs de serieuze en vaak dramatische dingen, die in de wereld spelen.

* Minister Wijn naïef, media vragen niet door
2006/11 - ANP bericht 1 november 2006: Minister Joop Wijn van Economische Zaken vindt anoniem solliciteren niet nodig. Uit onderzoek in opdracht van zijn ministerie blijkt dat werkgevers bij vacatures voor mensen met weinig scholing nauwelijks letten op afkomst. Het bureau SEO liet werkgevers in vragenlijsten aangeven welke kenmerken van sollicitanten voor hen de doorslag geven om iemand wel of niet aan te nemen.
De minister was op televisie en radio om deze hoopvolle gedachte uit te dragen verwijzend naar “wetenschappelijk onderzoek van universiteiten”. Hoe naief kun je zijn? Vragenlijsten sturen aan personeelswervers zoals het bureau SEO deed is ongeveer hetzelfde als vragen “discrimineert u?”. Het antwoord is daarmee voorspelbaar en het resultaat van het onderzoek dus waardeloos. Wat in het onderzoek nog wel interessant is, is dat de werkgevers openlijk toegeven aan leeftijdsdiscriminatie te doen en niet graag goedgekeurde WAOers aan te nemen.
Treurig dat de audiovisuele media vandaag ruim baan gaven aan de ongefundeerde beweringen van de minister en geen kritische vragen stelden.

* Moslima leidt Algemene Vergadering
2006/09 - Bovenstaande titel was vandaag een kop in het nieuws op Teletext. Op de radio hoorde ik het nieuws ook al. Nou ja, nieuws? Hoe zo nieuws? Waren het tot nu toe altijd christelijke mannen, die de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties leidden? Is het van belang dat de nieuwe voorzitter vrouw en moslima is? Als ze maar competent is. Maar daarover ging het niet op Teletext en in het radionieuws. Non-nieuws dus, dat waarschijnlijk het gevolg is van de argusogen waarmee we alles bekijken wat islamitisch is.

* Media zijn meervoud, gelukkig
2005/12 - “De media streek massaal in Vallegrande neer” (NRC 3 december 2005). Je ziet en hoort steeds vaker mensen, die het hebben over “de media” in enkelvoud. Taalkundig natuurlijk hartstikke fout: ‘medium’ is enkelvoud en ‘media’ meervoud.
Maar erger dan taalkundige incorrectheid is het feit dat ‘de media’, gelukkig, nog steeds geen eenvormig blok vormen. Het is waar, er is een toenemende concentratie in medialand en de commercialisering van de televisie leidt tot meer eenvormigheid en minder kwaliteit.
Toch is er nog steeds een wereld van verschil tussen een kwaliteitskrant, degelijk opinietijdschrift en televisieprogramma’s als ‘5 in het land’, of ‘Actienieuws’, die uitblinken door oppervlakkigheid.
Laten we de pluriformiteit van de pers vooral handhaven en ‘media’ een meervoud laten blijven.

* Media laten terroristen winnen
2005/07 - Terroristische aanslagen in London. De journalistiek werpt zich hijgerig op alles wat maar met de aanslag te maken heeft. Televisie en radio zenden uren achter elkaar uit, een stoet deskundigen komt langs en speculeert er lustig op los, terwijl we nog nauwelijks iets weten. Gehoord op RTL-televisie: “We moeten niet speculeren, maar theoretisch …….” Hoe zo, niet speculeren?
Al dat gebabbel draagt totaal niet bij tot begrip, maar draagt wel sterk bij tot gevoelens van onrust en onveiligheid. Waarom toch al dat mediagebabbel zonder feiten? De terroristen winnen al een beetje door al die hijgerige programma’s zonder veel concrete inhoud en nog wat meer door de angst die dat teweeg brengt.
Maak na zo’n aanslag alleen extra nieuwsuitzendingen over feiten. Presenteer in de week na zo’n aanslag enkele achtergrondprogramma’s en dito artikelen, die werkelijk bijdragen aan begrip en analyse en doe verder gewoon.
We lopen nog steeds oneindig veel meer risico om in het verkeer om te komen, dan in een terroristische aanslag. We moeten natúúrlijk gepaste (!) maatregelen nemen, maar we moeten niet zo spastisch doen. Risico’s horen bij het leven. Net zoals we de verkeersrisico’s accepteren en vrolijk in de auto stappen, net zo vrolijk zullen we met het terrorismerisico moeten leven.

* Journalistieke dwaasheid
2005/06 - Sinds de aandelenhype van de jaren negentig, toen je wel gek leek als je geen aandelen had, vinden de nieuwsprogramma’s op radio en televisie dat ze dagelijks koersnieuws moeten geven. Dat is voor het overgrote deel van de luisteraars en kijkers volstrekt onzinnig. Ten eerste heeft slechts een minderheid van de gewone burger aandelen. Maar belangrijker nog is dat koersberichten van dag tot dag alléén zinvol zijn voor iemand die elke dag met aandelen bezig is. Dat is specialistenwerk. De ‘gewone’ man of vrouw heeft absoluut niets aan het bericht dat de koersen ten opzichte van de vorige dag zijn gedaald of gestegen. Die is alleen geïnteresseerd in lange-termijnontwikkelingen. Elke brochure over aandelen vertelt het: investeren in aandelen is voor de lange adem. Maar in het radio- en televisienieuws duurt de aandelenhype van de jaren negentig nog voort.

* De ondragelijke lichtheid van ‘ De Leugen Regeert’ (VARA)
2005/01 - Wat is het VARA-mediaprogramma De Leugen Regeert licht geworden! Vorige week de non-discussie over de ballotage door de vereniging van koninklijk huisverslaggevers. Een non-item, waarover de zogenoemde Mediaraad van het programma dan ook wijselijk geen mening gaf.
Deze week een warrige discussie over beelden van een koraalrif voor en na de tsunami. Het erge was niet zo zeer dat de beelden (ook van een ongeschonden rif) allemaal na de tsunami waren geschoten en als voor en na werden gepresenteerd. Ernstig is het generaliseren van (ramp-)journalisten: “hele rif vernietigd”. “Hele gebied verwoest.” Dat is niet waar en schrikt toeristen onnodig af, waardoor de media bijdragen aan de economische schade van de ramp.
De discussie over het presenteren van onderzoek in de media zonder daarbij aan te geven wat de reikwijdte (representativiteit) van het onderzoek is, ging ten onder door arrogantie van de hoofdredacteur van Metro, die openlijk toegaf dat de waarheid hem niet interesseert. Niemand stelde deze voor een journalist bizarre houding aan de kaak. Dat kwam wellicht ook door het nare, gelijkhebberige toontje van Maurice de Hond, die het verkeerd presenteren van onderzoek aankaartte. Maar De Hond had deze keer wel gelijk. Triest dat De Leugen Regeert dat nauwelijks boven tafel wist te lichten in de sfeer van luchtige borrelpraat, die ontstond.
Oftewel: inhoud gaat ten onder aan de klaarblijkelijke wens een lollig en luchtig programma te maken. Lollig en luchtig is prima, maar niet ten koste van inhoud. (15 januari 2005)

Meer mediacommentaren