journalist | tekstschrijver Utrecht | São Paulo
~ Losse notities Brazilië ~
2 
* Regionale macht Brazilië roept weerstand op
2011/11 - Brazilië is hard op weg om een economische grootmacht te worden. Dat leidt in Latijns Amerika tot weerstand, die vroeger de Verenigde Staten gold. (“Yankee go home.”) Deels een logische reactie als grote bedrijven uit een groot land in jouw land komen investeren, deels een gevolg van een zekere arrogantie van de Brazilianen in hun nieuwe rol. Een door Braziliaanse bedrijven aan te leggen weg door het regenwoud van Bolivia bijvoorbeeld is afgeblazen na protesten.
Meer in dit artikel in de New York Times.
* Verkeersdoden door verzekering en veilige auto
2011/11 - In Brazilië vertelde iemand hoe hij in São Paulo door een groen verkeerslicht reed en bijna werd aangereden door een taxi. “Hé, zie je niet dat het aan jouw kant op rood staat? Zo krijg je ongelukken.” De taxichauffeur haalde zijn schouders op en zei: “Ik ben goed verzekerd”.
Op televisie een reportage over dronken automobilisten. Een jonge man in een bar aan het bier. “Ga je dadelijk rijden?” “Ja natuurlijk, ik heb airbags en ABS.” Te veel veiligheidsmaatregelen kunnen leiden tot een gevoel van onkwetsbaarheid en dus roekeloosheid. Reporter: “Maar als je iemand anders aanrijdt?” “Ach, dan betaal je de borgsom en dan ben je weer vrij.”
In 2010 vielen in Brazilië 40.610 doden in het verkeer. Een stijging van 8 procent in vergelijking met het jaar daarvoor. Voor het tweede achtereenvolgende jaar waren er meer motorrijders dan voetgangers onder de dodelijke slachtoffers. Het aantal gewonden steeg met 15 procent naar bijna 146 duizend. De stijging komt vooral doordat er veel meer auto’s op de weg zijn als gevolg van de toegenomen welvaart in Brazilië. Verder kent het land een aantal notoir slechte wegen, veel slecht opgeleide automobilisten en (ondanks meer welvaart) veel slecht onderhouden voertuigen.
Bij de bestrijding van dronken auto rijden, heeft de Braziliaanse politie het probleem dat de grondwet zegt dat iemand niet aan zijn eigen veroordeling hoeft mee te werken. Daaruit volgt dat automobilisten niet verplicht kunnen worden om een blaastest te doen. De gestegen welvaart in Brazilië betekent ook dat er meer gedronken wordt (en dat steeds meer Brazilianen overgewicht hebben, maar dat is een ander onderwerp).
*
São Paulo 360 graden
2011/10 - Prachtige beelden uit São Paulo. Uitzichten over de stad, musea,
markante punten, historische gebouwen en veel meer. Alles in 360 graden, dus je kunt
helemaal rondkijken. Klik op Iniciar (=beginnen), kies wat je wilt zien uit het menu links,
en beweeg de muis zijdelings en van boven naar beneden met de linkerknop ingedrukt
over de foto's om rond te kijken. De moeite waard!
* Voetganger
in São Paulo
2011/10 - Voetganger zijn in São Paulo (stad) is geen sinecure. Ik schreef al eerder dat de auto in São Paulo de baas is. Zebrapaden hebben nauwelijks betekenis in Sampa, zoals de stad ook wel genoemd wordt. Veel kruispunten hebben alleen verkeerslichten voor het snelverkeer. De voetganger gaat dan mee met het groen van de auto’s in zijn richting, maar moet dan wel zenuwachtig over zijn schouder kijken of er geen afslaand verkeer is. Waar veel Brazilianen hun richtingaanwijzer niet gebruiken, is het dubbel opletten geblazen, ook als je op een zebrapad loopt. Het helpt wel dat sommige automobilisten je luid toeterend duidelijk maken dat je snel op moet rotten.
Een ander probleem is dat vrijwel elk flatgebouw een ondergrondse garage heeft en dat de auto’s, die daaruit komen, vaak een vrij steile helling moeten nemen en dus flink vaart maken. Boven gekomen moeten ze vervolgens het trottoir oversteken. Ook dan heeft de Braziliaanse automobilist meestal weinig op met de voetganger. Die moet maar maken dat hij weg komt. De meeste automobilisten wachten ook ongegeneerd de stoep blokkerend tot ze de rijweg op kunnen.
Er gebeuren dan ook nogal wat ongelukken met voetgangers in São Paulo. In 2010 waren er 7.007 aanrijdingen, waar voetgangers bij betrokken waren. Daarbij kwamen 630 voetgangers om. Om automobilisten ervan bewust te maken dat zij ook de lopende weggebruiker dienen te respecteren zijn er televisiespotjes, die net als in Nederland vaak weinig uithalen.
Op een kruispunt van de Avenida Paulista stond de man van de foto met een vaandel, waarop staat ‘Geef voorrang aan leven. Respecteer de voetganger.’ Die tweede zin is ook te lezen op zijn T-shirt. Steeds als het licht voor de auto’s op rood gaat, stelt de man zich voor de auto’s op. Overigens zijn er op dat kruispunt wel aparte lichten voor voetgangers.
* Josee Koning zingt over Nederlands
Brazilië in São Paulo
2011/07 - Aan het einde van de Tachtigjarige oorlog (1568 - 1648), die Nederland voerde met Spanje, probeerden de Zeven Provincies (de voorloper van Nederland) om zich meester te maken van de Portugese koloniën in Afrika (Angola) en Zuid-Amerika. Gedurende enkele tientallen jaren leek het erop dat Brazilië Nederlands zou worden.
Uiteindelijk verloor Nederland Brazilië weer aan de Portugezen. In die strijd liep Domingos Fernandes Calabar over van de Portugese naar de Nederlandse kant. Er is discussie of Calabar een opportunistische verrader was, of een idealist, die met zijn overlopen koos voor de partij die het beste voor had met Brazilië.
De beroemde componist en zanger Chico Buarque de Holanda schreef er in 1973 samen met Ruy Guerra een muzikaal toneelstuk over, dat onder meer het prachtige Fado tropical bevat. Het toneelstuk werd opgevat als een aanklacht tegen het toenmalige generaalsregime in Brazilië en andere dictaturen.
Josee Koning zingt op 26 en 27 augustus 2011 in het auditorium (foto) van het Parque de Ibirapuera in São Paulo Calabar met begeleiding van Jazz Sinfônica. Als u in de gelegenheid bent, gaat dat zien!
* São Paulo populair bij rugzaktoeristen
2011/07 - Op internetfora van liefhebbers van Brazilië vind je met enige regelmaat een discussie over de vraag of São Paulo de moeite van een bezoek waard is. Zoals vaak op internet, zijn de meningen nogal zwart-wit verdeeld. Sommigen vinden São Paulo louter een lelijke, vieze, veel te grote stad, anderen (met name mensen uit São Paulo) kunnen lyrisch zijn over deze metropool. Zoals meestal ligt de waarheid ergens in het midden.
In deze context is het opvallend dat het rugzaktoerisme naar São Paulo de laatste jaren sterk is toegenomen. Het aantal hostels in São Paulo (goedkope hotels, die zich richten op jongeren) is in vijf jaar gestegen van vijf naar 23 en ze doen goede zaken.
Met Braziliës economische boom lijkt São Paulo hip te worden. Rugzaktoeristen komen voor de cultuur, voor de feesten en voor de fascinatie van een wereldmetropool. Enkele jaren geleden was São Paulo volgens de New York Times al hip voor de koopkrachtige toerist.
Zie ook Het onbekende Brazilië.
* São Paulo: campagne tegen witte jassen op straat
2011/07 - In de buurt van het Hospital das Clínicas in São Paulo, een van de beste ziekenhuizen van Latijns Amerika, zie je veel mensen op straat in doktersjas. Tussen de middag gaan artsen en verple(e)g(st)ers naar Braziliaanse gewoonte in een van de talloze restaurantjes lunchen, velen, zeer velen in hun witte jas.
Dat is niet hygiënisch, zo bevestigde ook het hoofd epidemiologie van het ziekenhuis, die ik bij toeval eens ontmoette. Vooral het risico van het meenemen van ziektes vanuit het ziekenhuis naar buiten is groot. Volgens mijn zegsman was het moeilijk om deze gewoonte van het Braziliaanse ziekenhuispersoneel te bestrijden (gewoonte, jas geeft status etc.) en inderdaad, jaar na jaar zijn er tussen de middag heel veel witte jassen op straat in de buurt van het ziekenhuis.
Zoals bijgaande poster laat zien, proberen ze er nu wel wat aan te doen. De vertaling luidt:
De witte jas is niet in de mode.
Trek dit idee aan.
Doe de witte jas uit als je de werkomgeving verlaat.
De doktersjas draagt ziektes over, als die gedragen wordt buiten de geëigende
ruimte.
Vermijd besmetting van levensmiddelen en mensen in je omgeving.
* Nederlandse eetcultuur in São Paulo: kroket uit de muur
2011/06 - In São Paulo kun je sinds kort Hollandse kroketten, bamischijven en andere Hollandse snacks uit de muur krijgen. Voor Brazilië een nieuw concept, dat lijkt aan te slaan. RTL Nieuws wijdde er een reportage aan. (Terzijde: op de eigen site weet RTL niet hoe je São Paulo spelt.) Het eten uit de muur is in Brazilië geïntroduceerd door Marcus Vinicius de Lima, die een aantal jaren in Nederland woonde. Meer
De export van deze Nederlandse eetcultuur zet je aan het denken. Is dit iets om als Nederlander trots op te zijn? Als een buitenlander mij vraagt wat Nederland aan moois heeft voortgebracht, zou ik eten uit de muur niet meteen een grootse Nederlandse uitvinding noemen.
Gaan de Brazilianen nu definitief mee in de ontwikkeling naar fast food, haastig en slecht (vet) eten? Niet door de Quickies, zoals de keten in Brazilië heet. Die ontwikkeling is ook in Brazilië al veel langer gaande. Fastfoodketens als McDonalds en Habib’s (Arabisch fast food) doen er goede zaken. De meeste Brazilianen geven er nog de voorkeur aan om voor de lunch even te gaan zitten, maar op de Avenida Paulista in São Paulo zie je steeds vaker mensen met een snack in de hand lopen.
Ook komt de vraag op, of eten uit de muur in São Paulo een reportage in RTL Nieuws waard was. Een leuk item kan soms wel in een nieuwsjournaal (hoewel zeker RTL Nieuws soms wel erg licht is). Gegeven het weinige nieuws dat we uit Brazilië krijgen, is het item in een journaal toch wat misplaatst. Meer iets voor een ander type programma, zou ik zeggen.
* Grondlegger bossa nova tachtig jaar
2011/06 - João Gilberto is vandaag (10 juni 2011) 80 jaar oud geworden. Gilberto is de grondlegger van de bossa nova. In 1958 nam hij het nummer Chega de saudade van António Carlos Jobim en Vinicius de Moraes op. Zijn versie verdeelde de muziekwereld, maar een nieuwe muziekstijl was geboren.
In de Verenigde Staten werkte João Gilberto (gitaar en zang) samen met de saxofonist Stan Getz en António Carlos Jobim (piano). Ze maakten de legendarische plaat Getz/Gilberto. De bossa nova vond ook zijn weg in de jazz.
João Gilberto is inmiddels een mythe. Door zijn enorme invloed op de muziek, maar ook door zijn teruggetrokken leefwijze en het feit dat hij in de omgang uiterst moeilijk kan zijn. In Lissabon gaf hij eens drie concerten in het Coliseu. Ik had kaartjes voor de tweede avond en hield mijn hart vast, want volgens een recensie was het eerste concert desastreus. Gilberto was zeer humeurig geweest, reageerde geïrriteerd op het publiek en was halverwege de avond weggelopen.
Gelukkig was het tweede concert perfect. Stel u voor: een nette man in een pak op een groot toneel zonder decor. Een stoel en een gitaar. Saaier kan het niet. De muziek was echter fabuleus. Hij had er zin in en speelde de sterren van de hemel.
Helaas zijn de eerste drie LP’s van Gilberto niet op CD verkrijgbaar. Gilberto ligt sinds 1987 juridisch overhoop met het voormalige Odeon, nu EMI, over de rechten, omdat EMI in dat jaar een CD lanceerde met muziek van de drie eerste LP’s zonder zijn toestemming. Gilberto is des duivels, omdat EMI op de CD de volgorde van de nummers wijzigde zonder duidelijke reden, omdat de klankkleur van een aantal nummers bij het remasteren veranderd is en omdat een paar nummers in elkaar zijn geschoven. Zoals de Braziliaanse krant Folha de São Paulo schreef, zou het een mooi verjaardagscadeau zijn voor João Gilberto en vooral de liefhebbers van zijn fantastische muziek, als de eerste LP’s alsnog in originele versie op CD verschijnen.
* Arme mensen de
dupe van Olympische Spelen en WK voetbal
2011/05 - In Rio de Janeiro moeten 750 arme gezinnen wijken voor de aanleg van wegen ten behoeve van het wereldkampioenschap voetbal in 2014 en de Olympische Spelen in Rio de Janeiro van 2016. Er zijn steeds meer klachten over de procedures, die daarbij gevolgd worden en de compensatie voor de onteigening is lang niet groot genoeg om alternatieve woonruimte te vinden. In de andere speelsteden van het WK voetbal zijn soortgelijke problemen. In Belo Horizonte dreigen 2.600 gezinnen hun huis te verliezen, in São Paulo nog eens duizenden gezinnen.
De klachten komen van een katholieke organisatie in de favelas (krottenwijken) van Rio de Janeiro en van Amnesty International. Ook de Verenigde Naties houdt zich bezig met de gang van zaken rond de werkzaamheden voor de grote evenementen. In een korte video van de Britse krant The Guardian doet een getroffen Braziliaan zijn beklag.
Grote evenementen als de Olympische Spelen en het WK voetbal brengen maar weinig goeds voor de lokale bevolking, als je naar de langere termijn kijkt. De infrastructuur, die wordt aangelegd, is voornamelijk gericht op de evenementen en maar beperkt op de lokale behoefte. De werkgelegenheid, die de evenementen bieden, is maar tijdelijk.
2
Meer Brazilië | Contact |
Twitter